|
Chojno - Błota Małe
|
||
|
Spośród kilku dzielnic (przysiółków) Chojna - Błota Małe należą do większych i leżą kilometr drogi na północ od centrum wsi. Oddziela je od wsi piaszczysta wydma - najwyższe wzniesienie w tym rejonie, o nazwie "Cygunka" (75 m npm). Z centrum wsi możemy dojść do Błot Małych dwiema drogami publicznymi: pierwsza prowadzi - koło "Wesołego Miasteczka" czyli bloku Nadleśnictwa przez Bonownik ( nazwa pochodzi od rośliny).Druga (pewnie ciekawsza) wiedzie najszerszą drogą w Chojnie, koło cmentarza, obok wzniesienia o nazwie Kurhan. Idąc tą trasą zauważymy, że w pewnym miejscu droga się zwęża. Ujrzymy duży kamień. Jest to miejsce, do którego chojanie z"drobką" w porzek niesioną doszli i tu im "pynkła" , jak mówi legenda. (Z opowiadań Edwarda Kaszkowiaka wiemy, że niegdyś to legendarne miejsce zaznaczone było grupą drzew. Niestety sówka chojnówka zniszczyła je w 1924 roku) 
Pamiątkowy "kamień" Przy kamieniu rozwidlenie dróg: jedna prowadzi bezpośrednio na Księże Pole (na wschód), druga - stara droga na Błota Małe (na północny wschód). Trudno ją przejechać w okresie letnim z powodu piachów Łysej Góry , warto ją jednak pokonać pieszo z uwagi na walory krajoznawcze. Idąc w kierunku Łysej Góry , (gdzie jak mówi kolejna legenda, w nocy straszą cioty), możemy przy okazji odbić nieco z drogi głównej, w drogę o nazwie Podchodzitym , (pod konarami dębów). Tuż przy Księżym Polu zobaczymy okaz przyrodniczy - dąb - Igielne Ucho . Wracamy do drogi na Łysą Górę. Idąc dalej wchodzimy na wspaniałą leśną polanę - Budko Zielone - miejsce popasu zwierzyny leśnej. Główna droga na Błota Małe ( na północ od kamienia) stała się przejzdna dopiero od 1910 roku, gdy wykonano przekop przez wydmę i usypano wał przezBudko Wodne (mokradła). Po prawej stronie drogi pomiędzy kamieniem a Budkiem Wodnym , w zanizeniu znajdowało się- według podań - obozowisko wojsk napoleońskich. Wjeżdżając tą drogą na Błota Małe znajdziemy się na osiedlu Niedźwiad . Taka nazwa jest umieszczona na mapach z końca XIX wieku i w okresie międzywojennym. Nie wiem, dlaczego i na jakiej podstawie zmieniono ją na Niedźwiedź . W skład tego osiedla wchodzą cztery zabudowania, miejscem centralnym jest gajówka pod starym dębem - pomnikiem przyrody noszącym nazwę - Niedźwiad. Nazwa ta związana jest z legendą o pasiekach leśnych i niedźwiedziu.  Dąb na "Niedźwiadzie" "Zdarzyło się pewnego razu tak, że ktoś chojanom zaczął podbierać miód, niszcząc barcie i pozostawiając za sobą ślady dużych łap. Jeden zmieszkańców znalazł w lesie dużą jamę, więc postanowiono sprawdzić, czy tam nie siedzi ten duży zwierz. Po przejściu na miejsce nie mogli się zdecydować, kto ma wejść do dziury, w końcu wybrali jednego imieniem Jant. Opasali go powrozem, mówiąc: jak bydzie tam, to poszarpnij, a my cie wyciungniymy. Chłop wlazł do dziury, nie odzywa się, nie szarpie, ani nie ciągnie za powrozek - cisza. Ci na zewenątrz nadsłuchują, medytują, co się stało, wreszcie zdecydowali - wyciągają. Wyciągli chłopa, a ten nie ma łba. Wszyscy się dziwują, czy un mioł łeb włażąc tam, czy nie. Jeden wpadł na genialny pomysł - mówi: wiycie co, chłopy, najlepiej bydzie, jak się spytumy jygo baby, chba bydziee wiedzieć. Jak uradzili, tak zrobili. Gdy zaszli do jego chałupy, spytali się w te słowa: Nie możemy roztrzygnąć sporu, czy wasz chłop mioł łeb, czy nie, bo jak my go wyciungnyli, nie mo łba. Kobieta myśli, myśli, wreszcie mówi: Wiycie co, chłopy, przecie un na rano chyba go mioł, bo zupkę jod".  Łąki na Błotach Małych Z zapisków Leona Skrzypczaka"Chojno Dawniej" czytamy, że dzisiejszeMałe Błota w dawnych czasach nie były zamieszkane. Znajdowały się tu rozliczne mokradła porośnięte olchą, a w czasie kataklizmów, jakie spotykały Puszczę Notecką - pożary i plaga robactwa - poziom wód gruntowych podnosił się tworząc jezioro. Dopiero w pierwszej połowie XIX wieku (1840 roku) po uwłaszczeniu chłopów mokradła zostały zamieszkałe przez chojanów takich jak: Jarysz, Kowala, Wawrzyn, Stańko. Dokumenty Księga wieczysta, tom I, karta 24) mówią, że Stańko na Błotach Małych osiedlił się po 16 stycznia 1843 roku, gdy otrzymał 4,16 ha ziemi w wyniku prac komisji uwłaszczeniowej. W tym to czasie osiedli tutaj osadnicy niemieccy. Rozpoczxęto prace melioracyjne, przekopano rów w poprzek Błot Małych, łącząc go ze strugą płynącą z jeziora Radziszewskiego przez wieś. Mieszkańcy Błot Małych zajmowali się uprawą roli. Odbywało się to w dość specyficzny sposób. Co parę metrów kopano rowek, którym odprowadzano wodę do rowu, a na powstałych zagonkach siano zboże i sadzono rośliny okopowe. Zimą z kolei zasypywano bagna piaskiem. W ten sposób kawałek po kawałku nieużytki przekształcano w pola uprawne i łąki. Południowa część Błot Małych (na prawo od głównej drogi wjazdowej) to Malinie. Nazwa pochodzi od podań, że w tym miejscu niegdyś rosło mnóstwo malin. Według kroniki parafialnej Malinie obejmowało cztery domostwa. Aktualnie jest to miejsce, gdzie rozwijać się zaczęła agroturystyka. Północno-wschodnia część Błot Małych nosi nazwę Sarni Kąt . Obejmuje on osiem zabudowań. Stąd małym przełazkiem przechodzimy na Kępiste. Tutaj, wokół byłego jeziora (obecnie stawów potorfowych), są trzy zagrody. W rejonie tym zagnieździły się żurawie.  "Jesienina" W północnej stronie Błot Małych, znajduje się dzielnica najwyżej położona, to Jesienina (trzy zagrody). Nazwa ta figuruje na mapach od roku 1890 i w okresie międzywojennym, a pochodzi od rosnących tu niegdyś jesionów. Z miejsca tego roztacza się piękny widok na pola i łąki. Tutaj rośnie jedyna sosna ( znak rozpoznawczy - rozdwojony pień), która ponoć pamięta Napoleona. Ostatnim, piątym osiedlem Błot Małych jest Kierz (dwa zabudowania) - nazwa od krzewu. Miejsce to jest wspomniane w księgach ziemskich poznańskich z roku 1527, jako "Kyerzs yathy". Obrzeże Błot Małych, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego gminy Wronki, zostało przeznaczone pod zabudowę letniskową ze względu na swe walory rekreacyjne, dla tych, którzy pragną ciszy i spokoju. Zachęcam do skorzystania z przejażdżki rowerowej bądź dłuższego spaceru po leśnych drogach i bezdrożach Błot Małych. Jarosław Mikołajczak |